Wat verandert er door het einde van de saldering in 2027?

De korte versie: het einde van salderen maakt zonnepanelen niet waardeloos, maar er bestaat geen eerlijke universele terugverdientijd. De Eerste Kamer noemt op basis van onderzoeken bandbreedtes van 8-15 en 9-17 jaar.1 Zonneplan publiceert een scenario met 11 panelen, 4.500 kWh opwek en een kostenbasis van EUR 4.350 uit Milieu Centraal.2 Afhankelijk van contract en eigen verbruik komt dat scenario uit op 5,8 tot 11,3 jaar.2

De Consumentenbond komt in een ander voorbeeld, waarin ook omvormervervanging is meegenomen, op 16,8 tot 17,8 jaar.3 Deze uitkomsten spreken elkaar niet automatisch tegen: ze gebruiken andere aanschafprijzen, contractwaarden, percentages eigen verbruik en kostenposten.

De thuisbatterij komt daar bovenop. Die kan de zonnepanelen-case verbeteren door meer eigen zonnestroom later zelf te gebruiken. Maar een batterij heeft ook een eigen aanschafprijs, verlies en softwareafhankelijkheid. Daarom moet je zonnepanelen en batterij samen rekenen, niet alles automatisch in één rooskleurige stapel gooien.

Wat verandert er op 1 januari 2027?

Dat is de hele beleidswijziging in gewone taal: zelf gebruiken wordt hoogwaardig, terugleveren wordt laagwaardiger.

Verdienen zonnepanelen zich zonder salderen nog terug?

De doorgerekende scenario’s voor de periode na salderen lopen hier van 5,8 tot 18,8 jaar, maar zijn geen voorspelling voor ieder huishouden.2 9

De fout is om te doen alsof er één terugverdientijd bestaat. Die is er niet. De uitkomst hangt vooral af van vier knoppen:

• wat betaal je per Wp of per paneel inclusief installatie;
• hoeveel stroom gebruik je direct zelf;
• welk contract heb je voor teruglevering;
• tel je toekomstige omvormervervanging meteen volledig mee of niet.

Zonneplan laat zien hoe één actueel commercieel scenario eruitziet. Het artikel combineert een Milieu Centraal-kostenbasis met Zonneplan-klant- en contractdata; het is dus geen Zonneplan-offerte. Er wordt gerekend met 11 panelen, 4.500 kWh jaarlijkse opwek, EUR 4.350 investering en werkelijk klantgedrag uit 2025.2 Dan krijg je dit beeld:

De juiste conclusie is beperkter: 5,8 tot 11,3 jaar is haalbaar binnen deze Zonneplan-aannames, niet bewezen als marktgemiddelde. De combinatie met een batterij kan de uitkomst verbeteren als die aantoonbaar extra zelfverbruik of arbitrage oplevert, maar voegt ook aanschafkosten en verliezen toe.

Waarom lopen berekeningen uiteen van ongeveer 6 tot 19 jaar?

Omdat de bronnen verschillende scenario’s beantwoorden. Een providercase, een onafhankelijk consumentenvoorbeeld en een beleidsstudie gebruiken niet dezelfde prijs, opbrengst, omvormerkosten en contractwaarde.

Milieu Centraal geeft drie voorbeelden met aanschafkosten en gemiddelde jaarlijkse opbrengst met en zonder salderen.9 Als je daar simpel investering / jaarlijkse opbrengst op zet, krijg je dit:

Consumentenbond komt in een ander voorbeeld uit op 16,8 jaar vanaf januari 2026 en 17,8 jaar als je vanaf 2027 instapt. Daarin zit een 10-panelensysteem, omvormervervanging en 30% direct eigen verbruik.3

Dit is geen voorspelling voor ieder huishouden, maar evenmin een uitkomst die we mogen wegzetten als onrealistisch. Het voorbeeld laat zien hoeveel omvormerkosten, contracttarieven en direct eigen verbruik de uitkomst kunnen verschuiven.

De overheid zit daar logisch tussenin. In de Eerste Kamer-nota worden onderzoeksbandbreedtes genoemd van 8-15 jaar en 9-17 jaar voor nieuwe investeringen vanaf 2027, afhankelijk van verbruik, opwek en marktontwikkeling.1 Ook staat daar dat de 50%-minimumvergoeding tot 2030 de Berenschot-case met circa 1,3 jaar verbetert.1

Waarom wordt eigen verbruik zo belangrijk?

Omdat de waarde per kWh uit elkaar valt.

waarde extra eigen verbruik = vermeden inkoopprijs - netto terugleverwaarde

De grootte van die waardestap moet je uit je eigen contract halen. Als rekenvoorbeeld — niet als marktgemiddelde — geeft 21 cent/kWh vermeden inkoop en 0,5 cent/kWh netto terugleverwaarde:

EUR 0,21 - EUR 0,005 = EUR 0,205 per extra zelf gebruikte kWh

Dat is een transparante scenario-aanname. Vul voor een echte beslissing de actuele inkoopprijs, terugleververgoeding en terugleverkosten van jouw contract in. Een apparaat direct laten draaien op zon kan die waarde zonder batterij pakken. Een thuisbatterij kan die waarde verschuiven naar later op de dag, maar dan moet je ook batterijverlies, bruikbare capaciteit, softwarekosten, degradatie en aanschafprijs meenemen.

Wat betekent dit voor een thuisbatterij?

Een thuisbatterij wordt door het einde van salderen logischer, maar niet automatisch rendabel. De batterij verdient niet aan het politieke feit dat salderen stopt. De batterij verdient aan kWh die anders goedkoop het net op zouden gaan en later dure inkoop vervangen.

Voor zuiver zelfverbruik is de transparante rekensom:

jaarwaarde = geleverde kWh uit batterij x vermeden inkoopprijs
           - geladen kWh in batterij x gemiste netto terugleverwaarde

geleverde kWh = geladen kWh x round-trip efficiency

Gebruik voor beide prijzen je eigen contract en houd geladen en geleverde kWh uit elkaar; anders tel je batterijverlies verkeerd. Berenschot concludeert dat binnen de onderzochte aannames een relatief grote thuisbatterij niet wordt terugverdiend met alleen eigen zonnestroom opslaan; wie vooral autarkie wil, komt eerder bij een kleine batterij uit.10

De sterke batterijcase komt pas wanneer zelfverbruik wordt gecombineerd met slim goedkoop inkopen, later zelf gebruiken, en eventueel gecontroleerde markt- of aggregatiewaarde. Dan kan een batterij beter worden dan alleen “salderen vervangen”, omdat je naast eigen zon ook arbitrage en marktwaarde toevoegt. Die complete berekening staat in onze gids over de terugverdientijd van een thuisbatterij.

Maakt een warmtepomp of elektrische auto de batterijcase beter?

Ja, maar niet magisch. Een warmtepomp en EV verhogen je stroomvraag. Of daardoor meer zonnestroom direct nuttig wordt gebruikt, hangt af van het tijdstip waarop die apparaten draaien en van de aansturing.

Maar het seizoen blijft de rem. De maandverdeling van Milieu Centraal concentreert het grootste deel van de zonne-opbrengst in april tot en met augustus.9 Dat betekent dat extra wintervraag van een warmtepomp niet automatisch samenvalt met extra zonneproductie. Voor een warmtepomphuis zit de praktische kans dus vooral in:

• meer eigen zonnestroom in de avond gebruiken;
• goedkope dynamische uren benutten voor normale stroomvraag;
• warmtepomp, boiler, EV en batterij samen laten sturen;
• minder teruglevering op lage of negatieve prijsuren.

De combinatie is sterk als de sturing goed is. Zonder slimme sturing koop je vooral hardware.

Moet je nu nog zonnepanelen nemen?

Ja, als je dak goed is en je rekent met de wereld na 2027. Niet met een oud salderingsplaatje en ook niet met één commercieel scenario.

De goede positie is:

Leg je dak dus niet domweg vol om alles terug te leveren. Kies panelen, omvormer, oost-westligging, warmtepompsturing, EV-laadgedrag en eventuele batterij als één systeem.

Is wachten slimmer dan nu kopen?

Wachten kan verstandig zijn als een offerte nu niet klopt, maar tijd alleen maakt een businesscase niet aantoonbaar beter. Vergelijk een latere offerte opnieuw met dezelfde invoer en dezelfde conservatieve aannames. RVO/DNV noemt congestiemanagement als mogelijke toekomstige route, maar de markttoegang moet nog worden ontwikkeld.11 Berenschot modelleert een combinatiestrategie als robuuster dan afhankelijkheid van één inkomstenbron.10

De conclusie is strak: koop niet omdat salderen stopt; koop als je offerte vandaag klopt. Dat betekent prijs per bruikbare kWh, capaciteit, contract, software, garantie en verwachte jaarwaarde samen doorrekenen.

Wat moet de thuisbatterijtool straks vragen?

Voor dit onderwerp moet de tool minimaal deze invoer hebben:

• jaarlijks stroomverbruik;
• jaarlijks zonnepanelenopwek;
• huidige directe eigen verbruik;
• teruglevering per jaar;
• inkoopprijs of dynamisch prijsprofiel;
• netto terugleververgoeding na terugleverkosten;
• batterijcapaciteit in bruikbare kWh;
• round-trip efficiency;
• warmtepomp aanwezig ja/nee;
• elektrische auto aanwezig ja/nee en thuislaaduren;
• batterijprijs inclusief installatie, meterkast en software;
• contracttype: vast, variabel, dynamisch of aggregator;
• scenario voor marktinkomsten: conservatief, basis, hoog.

Zonder die gegevens maak je geen aanbeveling. Dan maak je een slogan.